Leren van het verleden


Hoe komt het dat er zoveel mensen in Nederland niet of moeilijk aan de slag komen? Kunnen of willen deze mensen niet werken?

Slechts een klein deel wil niet (meer)

Naar ‘niet willen werken’ is veel onderzoek gedaan. Ongeveer 10% van de mensen met een uitkering wil liever niet werken. Een groot deel van hen omdat ze ‘uit-gesolliciteerd’ zijn. Terwijl sommige mensen na 2000 sollicitaties nog even optimistisch zijn, stoppen anderen na de 500e poging. Omdat ze er genoeg van hebben.

In concurrentie met andere werkzoekenden valt de keuze vaak niet op hen door negatieve beeldvorming en onbekendheid. Werkgevers vinden het lastig om in te schatten wat de consequenties zijn als ze iemand met een arbeidsbeperking in dienst nemen.

90% van de mensen wil juist graag werken

Het overgrote deel van de mensen die nu niet of moeilijk aan de slag komen, wil graag werken. In Nederland zijn dat ongeveer anderhalf miljoen mensen. Door hun chronische ziekte of aandoening kunnen zij echter niet werken in de bestaande functies. Daarom spreken we van een arbeidsbeperking. Maar onder de juiste omstandigheden kunnen zij prima werken.

Hoe komt dit? Waarom kunnen en willen zij werken, maar lukt het niet? Dit is historisch gegroeid.

Drie verklaringen waarom mensen moeilijk aan de slag komen
  1. Er zijn minder (laaggeschoolde) banen beschikbaar
    Automatisering en nieuwe technologie leiden tot veranderingen in de arbeidsmarkt. Laaggeschoold werk verdwijnt. Veel bedrijven kozen er de afgelopen jaren voor om een deel van de productie in het buitenland te laten doen.
  2. De verzorgingsstaat
    In de verzorgingsstaat was de norm dat we zorgen voor degenen die niet konden werken. Onbedoeld gevolg hiervan was dat mensen onnodig werden buitengesloten van betaald werk. Terwijl uit onderzoek blijkt is dat gewoon betaald werk een sleutelfactor is voor volwaardig burgerschap.
  3. De eenzijdige aandacht voor kwaliteit van arbeid
    Dit is de meest bepalende factor. Om dit goed te begrijpen, is een terugblik in de geschiedenis nodig.
Onverwachte gevolgen van de aandacht voor 'kwaliteit van arbeid'

Honderd jaar geleden werden veel mensen ziek van hun werk. Uit onderzoek bleek wat werken dan ‘gezond’ maakt: kwaliteit van arbeid. Belangrijke elementen zijn: niet teveel repeterende taken, uitdaging in het werk en zelfstandig kunnen werken.

Tegenwoordig houden alle functies rekening met die kwaliteit van arbeid. Want dat is wat de gemiddelde werknemer het liefste wil.

Helaas houdt de huidige standaard onvoldoende rekening met werknemers met een arbeidsbeperking. Voor hen is ‘kwaliteit van arbeid’ iets heel anders dan voor de gemiddelde werknemer. Ze willen bijvoorbeeld graag onder leiding werken, juist repeterende taken doen, of niet teveel sociale contacten op het werk. En daar zijn de moderne functies niet op ingericht.

De mismatch op de huidige arbeidsmarkt

Arbeidskracht is relatief duur in Nederland. Het is lonend om het werk met zo min mogelijk werknemers te realiseren. Tegelijkertijd worden steeds meer eisen aan mensen gesteld. Werknemers krijgen er steeds meer taken bij en moeten meer werk in dezelfde tijd af krijgen.

Daar zit de huidige mismatch. De Nederlandse bevolking bestaat niet uit werknemers die steeds meer kunnen in dezelfde tijd. Dat was vroeger niet, dat is nu niet en dat zal ook niet zo worden. Een derde van de Nederlandse beroepsbevolking voldoet niet (of maar net) aan de eisen van een startkwalificatie op de arbeidsmarkt. Zij passen daardoor niet in het merendeel van de huidige banen. Een derde van de beroepsbevolking!

Wat kunt u doen?

U kunt helpen om de mismatch op te heffen:

  • Door weer banen en vacatures te creëren in de onderste loonschalen. U kunt het werk anders verdelen en nieuwe eenvoudige banen maken, naast de bestaande complexe banen. Dit kan heel goed vanuit een bedrijfseconomisch perspectief. Zie hiervoor: Business case.
  • Door u bewust te zijn van vooroordelen en de negatieve beeldvorming over groepen sollicitanten. Ga open het gesprek aan met werknemers met een arbeidsbeperking.
  • Door te onderzoeken of het rendabel is om werkprocessen die u in het buitenland laat uitvoeren, terug te halen naar Nederland.
  • Door bij innovaties direct werkgelegenheid te genereren voor mensen die moeilijk aan het werk komen.

Wilt u aan de slag? Kijk dan bij: Werk anders organiseren.