Joost van Loon, programmamanager inclusief werkgeverschap bij ASML, weet uit eigen ervaring hoe het is om tegen beperkingen aan te lopen. Tijdens zijn studie werd hij vrijwel blind. “Binnen zes weken zag ik nog maar vijf procent. Dat is heel snel gegaan. In het begin denk je dat de medische wereld dat wel oplost. Maar uiteindelijk moet je accepteren dat je met zo’n beperking leert leven.”
Fotografie: Vincent van den Hoogen
Juist die persoonlijke ervaring is de basis voor zijn huidige werk. “Ik denk dat als ik niet visueel beperkt was geworden, ik niet in deze functie terecht was gekomen. Het heeft me de drive gegeven om te zorgen dat mensen met een beperking of een neurodivergent brein ook eerlijke kansen krijgen op de arbeidsmarkt.”
ASML is een van de grootste technologiebedrijven van ons land. In Nederland werken er zo’n 24.000 mensen bij ASML en binnen dat enorme personeelsbestand is inclusie een structureel thema.
Hulpmiddelen en aanpassingen: van software tot stilteplekken
Inclusief werkgeverschap betekent voor Van Loon dat iedereen kan instromen en duurzaam mee kan doen. Dat vraagt om maatwerk. “We kijken altijd naar fysieke, digitale en sociale toegankelijkheid”, legt hij uit. De voorbeelden zijn talrijk. Zo zijn er digitale hulpmiddelen zoals noise-cancelling koptelefoons voor medewerkers die snel overprikkeld raken, dyslexie-ondersteunende software en bionic reading, waarmee irrelevante tekst wordt uitgefilterd en focus op de kerninformatie mogelijk wordt.
Daarnaast zijn er ook fysieke hulpmiddelen zoals vergrotingssoftware, spraaksoftware en brailleleesregels voor medewerkers met een visuele beperking. En in het kantoor zijn aanpassingen gedaan met bijvoorbeeld prikkelarme ruimtes, concentratiezones en stilte plekken. “Zo creëren we een omgeving waarin mensen met een neurodivergent brein gefocust en prettig kunnen werken.”
Van Loon onderstreept dat het niet alleen technologische aanpassingen zijn: “Er zijn ook sociale ondersteuningsvormen zoals jobcoaches en mentoren. Soms is het niet de technologie die het verschil maakt, maar een collega die meedenkt.”
Wil jij meer weten over neurodiversiteit op de werkvloer? Kom dan naar onze online sessie op 9 oktober luisteren naar Thijs van der Rol. Als ervaringsdeskundige adviseert Thijs werkgevers op het gebied van neurodiversiteit. Bij Stichting Ervaringskenners begeleidt hij anderen hun ervaringen positief in te zetten als ambassadeurs.
Neurodiversiteit als kracht: het netwerk Atypical
Binnen ASML is sinds 2013 een netwerk actief dat neurodiversiteit zichtbaar maakt. “De Autisme Ambassade is opgericht door en voor collega’s met autisme binnen ASML. In 2021 is de focus verbreed en richten ze zich breder op alle vormen van neurodiversiteit, zoals hoogbegaafdheid en ADHD. De naamswijziging naar Atypical heeft toen ook plaatsgevonden. Vanaf vorig jaar staan ze ook open voor collega’s met een fysieke beperking. Inmiddels hebben zo’n 1.400 mensen zich aangesloten.”
Dat aantal zegt niet direct hoeveel medewerkers zelf neurodivergent zijn, want ook ouders, collega’s en geïnteresseerden sluiten zich aan. Toch is het een van de grootste medewerkersnetwerken binnen ASML. “Atypical organiseert events, keynotes en workshops, en helpt bewustzijn creëren. Ze laten zien: denk niet in beperkingen, maar in de mogelijkheden van een anders werkend brein.”
Neurodiversiteit en talenten
Dat neurodiversiteit geen obstakel hoeft te zijn, illustreert Van Loon met een casus uit de cybersecurity-afdeling. “Daar vroeg een manager bewust om kandidaten met autisme. Voor repetitief en detailgericht werk zijn zij vaak uitstekend geschikt. Het laat zien dat iemand met autisme juist grote waarde kan hebben voor een team.”
Toch is er nog veel te doen. “Niet iedere leidinggevende weet hoe hij of zij om moet gaan met neurodiversiteit. We hebben trainingen en ondersteunen managers met praktische tips, maar het blijft een reis. We zijn er nog niet.”
Zijn ambitie voor de komende jaren is duidelijk: “Over vijf jaar hoop ik dat recruiters en managers veel beter begrijpen wat neurodiversiteit is en hoe je die talenten benut. Er staan nu nog te veel mensen onnodig aan de kant, terwijl we hun kwaliteiten hard nodig hebben.”
Van Loon moedigt organisaties aan om vooral van elkaar te leren. “Je hoeft het wiel niet opnieuw uit te vinden. Zoek contact met andere bedrijven, deel best practices. En verdiep je in inspirerende voorbeelden. Neurodiversiteit is geen beperking, maar een verrijking voor je organisatie.”
